Biệt Thự Cổ Đà Lạt

TP Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng với hàng ngàn biệt thự cổ, cũ được các nhà nghiên cứu đánh giá là “bảo tàng kiến trúc”, di sản hiếm có của Việt Nam và cả thế giới

Kiến trúc sư (KTS) Trần Công Hòa, giảng viên khoa kiến trúc Đại học Yersin (TP Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng) nhận định: Đà Lạt là một đô thị đặc biệt, không chỉ là một đô thị hiếm thấy ở Việt Nam mà còn trên cả thế giới. Chính phủ nên chú trọng đầu tư để bảo vệ, giữ gìn di sản của thiên nhiên, di sản kiến trúc độc đáo này.

Du Xuân ngắm biệt thự cổ Đà Lạt
 
Du Xuân ngắm biệt thự cổ Đà Lạt
 

Cung Hoàng hậu Nam Phương, vợ của vua Bảo Đại, do cha bà là ông Nguyễn Hữu Hào xây tặng. Đây là một trong 4 biệt thự ở đỉnh cao tại Đà Lạt

Cung Hoàng hậu Nam Phương, vợ của vua Bảo Đại, do cha bà là ông Nguyễn Hữu Hào xây tặng. Đây là một trong 4 biệt thự ở đỉnh cao tại Đà Lạt

 

Du Xuân ngắm biệt thự cổ Đà Lạt
 

Du Xuân ngắm biệt thự cổ Đà Lạt
 

Biệt thự Phi Ánh được vua Bảo Đại mua cho thứ phi Lê Phi Ánh. Đây là ngôi biệt thự bằng đá granit được xây khoảng năm 1928, với lối kiến trúc Tây Ban Nha duy nhất từ trước đến nay tại Đà Lạt. Biệt thự có hai khối nhà nối liền nhau bằng một hành lang bán nguyệt.

Biệt thự Phi Ánh được vua Bảo Đại mua cho thứ phi Lê Phi Ánh. Đây là ngôi biệt thự bằng đá granit được xây khoảng năm 1928, với lối kiến trúc Tây Ban Nha duy nhất từ trước đến nay tại Đà Lạt. Biệt thự có hai khối nhà nối liền nhau bằng một hành lang bán nguyệt.

 

Du Xuân ngắm biệt thự cổ Đà Lạt
 

Dinh I của vua Bảo Đại

Dinh I của vua Bảo Đại

Trong tập sách Đà Lạt Xưa, nhà nghiên cứu Lê Phỉ cho rằng: Kiến trúc tại Đà Lạt có thể nói vô cùng đặc biệt, không giống bất cứ thành phố nào ở Việt Nam. TP Đà Lạt trước kia xây dựng cho người Pháp, đề án thiết kế kiểu Tây phương. Các kỹ sư, KTS đều được tuyển chọn kỹ lưỡng, nhất là phải giỏi.

Nhà nghiên cứu Lê Phỉ cho rằng trong thời kỳ Pháp thuộc Đà Lạt có hơn 1.300 biệt thự xây cất, kiến trúc đa dạng phong phú, nhiều nhất là kiến trúc phía bắc nước Pháp.

Du Xuân ngắm biệt thự cổ Đà Lạt
 

 


Dinh II - Dinh Toàn quyền được xây dựng từ những năm 1937

Dinh II - Dinh Toàn quyền được xây dựng từ những năm 1937

 

Du Xuân ngắm biệt thự cổ Đà Lạt
 

 


Tòa biệt thự của tướng Trần Văn Đôn thời chính quyền Ngô Đình Diệm là một trong nhưng công trình cổ nhất ở Đà Lạt còn lưu giữ khá nguyên vẹn. Tòa nhà này được xây dựng khoảng năm 1923, trước đây gọi là biệt thự Rauzy

Tòa biệt thự của tướng Trần Văn Đôn thời chính quyền Ngô Đình Diệm là một trong nhưng công trình cổ nhất ở Đà Lạt còn lưu giữ khá nguyên vẹn. Tòa nhà này được xây dựng khoảng năm 1923, trước đây gọi là biệt thự Rauzy

 


Biệt thự Bạch Ngọc trước đây của bà Trần Lệ Xuân, vợ cố vấn Ngô Đình Nhu. Cụm biệt điện của bà Xuân gồm Bạch Ngọc, Lam Ngọc, Hồng nay là Trung tâm Lưu trữ Quốc gia IV (Bộ Nội vụ)

Biệt thự Bạch Ngọc trước đây của bà Trần Lệ Xuân, vợ cố vấn Ngô Đình Nhu. Cụm biệt điện của bà Xuân gồm Bạch Ngọc, Lam Ngọc, Hồng nay là Trung tâm Lưu trữ Quốc gia IV (Bộ Nội vụ)

 


Biệt thự Hồng Ngọc trước đây của bà Trần Lệ Xuân

Biệt thự Hồng Ngọc trước đây của bà Trần Lệ Xuân

 


Biệt thự Lam Ngọc trước đây của bà Trần Lệ Xuân

Biệt thự Lam Ngọc trước đây của bà Trần Lệ Xuân

Sở Văn hóa Thể thao Du lịch tỉnh Lâm Đồng cho biết có khoảng 2.000 biệt thự cổ, cũ ở Đà Lạt. Theo KTS Trần Công Hòa, Đà Lạt này còn được ví như một “Bảo tàng kiến trúc địa phương của Pháp”.

Ngày nay tại Pháp cũng rất hiếm thấy các công trình ảnh hưởng theo các phong cách địa phương còn nguyên vẹn.

Du Xuân ngắm biệt thự cổ Đà Lạt
 

Một biệt thự tại Đà Lạt mang phong cách kiến trúc Normandie (phía Bắc nước Pháp) có khung sườn nhà bằng gỗ, xây chèn gạch, tỷ lệ cân xứng hình chữ nhật, cửa sổ mái tam giác. Đặc biệt, nhà có 2 hoặc 4 mái vạt góc, độ dốc mái lớn. Kiểu biệt thự này gặp nhiều ở Đà Lạt

Một biệt thự tại Đà Lạt mang phong cách kiến trúc Normandie (phía Bắc nước Pháp) có khung sườn nhà bằng gỗ, xây chèn gạch, tỷ lệ cân xứng hình chữ nhật, cửa sổ mái tam giác. Đặc biệt, nhà có 2 hoặc 4 mái vạt góc, độ dốc mái lớn. Kiểu biệt thự này gặp nhiều ở Đà Lạt

 

Du Xuân ngắm biệt thự cổ Đà Lạt
 

Biệt thự cổ mang phong cách kiến trúc vùng Bretagne (phía Tây nước Pháp) với hình khối ngang, thấp, vững chắc để chống đỡ mưa gió. Tường đầu hồi (tường 2 mặt bên) hình tam giác có đỉnh rất nhọn, che kín bờ mái dốc và thường gắn với ống khói lò sười.

Biệt thự cổ mang phong cách kiến trúc vùng Bretagne (phía Tây nước Pháp) với hình khối ngang, thấp, vững chắc để chống đỡ mưa gió. Tường đầu hồi (tường 2 mặt bên) hình tam giác có đỉnh rất nhọn, che kín bờ mái dốc và thường gắn với ống khói lò sười.

 


Phong cách kiến trúc xứ Basque (phía Tây Nam nước Pháp), tường đầu hồi là mặt chính của kiến trúc (kiễu chữ A) nổi lên khung sườn gỗ. Có 2 mái không đều nhau, đôi khi mái dài gần sát mặt đất. Mái vươn xa ra khỏi tường đầu hồi và được đỡ bằng các thanh gỗ, các cửa sổ nhiều và nhỏ.

 

Phong cách kiến trúc xứ Basque (phía Tây Nam nước Pháp), tường đầu hồi là mặt chính của kiến trúc (kiễu chữ A) nổi lên khung sườn gỗ. Có 2 mái không đều nhau, đôi khi mái dài gần sát mặt đất. Mái vươn xa ra khỏi tường đầu hồi và được đỡ bằng các thanh gỗ, các cửa sổ nhiều và nhỏ.

 


Phong cách kiến trúc vùng Provence (phía Nam nước Pháp) có bố cục nằm ngang, nhà mái ngói hoặc mái bằng, độ dốc của mái tương đối thoải, thường sử dụng ngói ống hình máng, trang trí thêm 1 hoặc 2 hàng ngói ống bao quanh đầu bờ tường trông rất đặc sắc

Phong cách kiến trúc vùng Provence (phía Nam nước Pháp) có bố cục nằm ngang, nhà mái ngói hoặc mái bằng, độ dốc của mái tương đối thoải, thường sử dụng ngói ống hình máng, trang trí thêm 1 hoặc 2 hàng ngói ống bao quanh đầu bờ tường trông rất đặc sắc

Ngoài ra, còn có phong cách kiến trúc vùng Savoie (phía Đông nước Pháp) cũng lấy tường đầu hồi là mặt chính của nhà. Tầng dưới xây, tầng trên bằng gỗ, có 2 mái với độ dốc vừa phải, mái vươn rất rộng trên tường đầu hồi để che chở cho các cửa đi, cửa sổ và cả ban công.

Du Xuân ngắm biệt thự cổ Đà Lạt
 
Du Xuân ngắm biệt thự cổ Đà Lạt
 
Du Xuân ngắm biệt thự cổ Đà Lạt
 

Một số nội thất bên trong các biệt thự cổ

Một số nội thất bên trong các biệt thự cổ

Thực hiện: Kỳ Nam